05 KỸ THUẬT TRỒNG SẦU RIÊNG CHUẨN VIETGAP (PHẦN 1)

Sầu riêng là loại quả thơm ngon, không chỉ được ưa chuộng trong nước mà còn được xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế khác. Để đảm bảo năng suất cao và chất lượng sản phẩm, việc áp dụng kỹ thuật  trồng sầu riêng chuẩn VietGap là một bước đi quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Dưới đây là một cái nhìn tổng quan và kỹ thuật canh tác sầu riêng theo chuẩn VietGap.

I/ Tại sao canh tác sầu riêng nên đi theo tiêu chuẩn VietGap?

VietGap là gì?

VietGap (Vietnamese Good Agricultural Practices) là hệ thống các quy chuẩn và quy trình canh tác nông nghiệp được phát triển và áp dụng tại Việt Nam. Mục tiêu của VietGap là tạo ra sản phẩm nông nghiệp an toàn, chất lượng cao, bền vững về môi trường và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Việc sử dụng kỹ thuật trồng sầu riêng chuẩn VietGap không chỉ là một yêu cầu mà còn là một lợi ích lớn cho người trồng và người tiêu dùng. 

Lý do nên trồng sầu riêng chuẩn VietGap

• An toàn thực phẩm: Tiêu chuẩn VietGap đặt ra các quy định nghiêm ngặt về sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu và hóa chất khác trong quá trình canh tác. Điều này đảm bảo rằng sản phẩm sầu riêng được sản xuất một cách an toàn và không gây hại cho sức khỏe của người tiêu dùng.
• Bảo vệ môi trường: Việc sử dụng phân bón và hóa chất theo đúng hướng dẫn cách trồng sầu riêng của VietGap giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Đồng thời, các biện pháp quản lý dinh dưỡng và tưới nước cũng được thiết kế để tiết kiệm nước và nguồn lực tự nhiên.
• Nâng cao chất lượng sản phẩm: Việc áp dụng kỹ thuật trồng sầu riêng chuẩn VietGap giúp đảm bảo rằng sầu riêng được trồng với điều kiện tốt nhất và nhận được sự chăm sóc kỹ lưỡng. Điều này giúp cho sản phẩm có chất lượng cao, đồng đều và hấp dẫn hơn đối với thị trường nội địa và quốc tế.
• Tăng giá trị thương hiệu: Sầu riêng được trồng kỹ thuật chuẩn VietGap không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp thông thường mà còn là biểu tượng của sự chất lượng và tin cậy. Điều này giúp tạo ra giá trị thương hiệu cao hơn và thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng.

II/ Các kỹ thuật trồng sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGap

Khu vực trồng

Yêu cầu về nhiệt độ

Sầu riêng là loại cây ăn quả nhiệt đới và cần nhiệt độ từ 24-30°C để sinh trưởng. Nhiệt độ dưới 13°C có thể khiến cây rụng lá, phát triển chậm và có thể dẫn đến chết cây.

Yêu cầu về nước

• Sầu riêng là loại cây dễ bị ảnh hưởng bởi độ mặn và chỉ chịu được nước có độ mặn < 1‰. 
• Cây có thể phát triển ở nơi có lượng mưa từ 1.600-4.000 mm/năm, tốt nhất là 2.000 mm/năm. Mưa nhiều có thể tốt cho cây, nhưng cũng sẽ dễ gây bệnh nếu không chăm sóc sầu riêng kỹ. 
• Để sầu riêng ra hoa đẹp, cây cần siết nước tạo khô hạn trong vòng 2 tháng.

Yêu cầu về ánh sáng

• Cây sầu riêng khi còn nhỏ, cần tạo bóng râm che mát để giảm lượng ánh sáng từ 30-40%. Khi lớn lên, cây tự che mát và cần ánh sáng đầy đủ để phát triển.

Yêu cầu về gió

• Sầu riêng ưa gió nhẹ, không chịu được gió mạnh hoặc bão. Tránh trồng cây ở nơi có gió mạnh.

Vùng trồng

*Lưu ý khi trồng sầu riêng: Sầu riêng là cây ăn quả nhiệt đới nên chỉ thích hợp trồng ở những vùng không quá lạnh và có độ cao từ 1.000 m trở xuống như Bảo Lộc, Lâm Đồng, ĐBSCL.

Kỹ thuật trồng sầu riêng chuẩn VietGap:

• Lựa chọn khu vực sản xuất phù hợp để giảm nguy cơ ô nhiễm từ khói và bụi. Đảm bảo quy trình trồng sầu riêng không bị ảnh hưởng bởi chất thải, hóa chất độc hại từ hoạt động giao thông, công nghiệp, làng nghề, khu dân cư, bệnh viện, khu chăn nuôi, cơ sở giết mổ, nghĩa trang, bãi rác và các hoạt động khác.
• Những cơ sở có nhiều chi nhánh sản xuất sầu riêng cần đặt tên hoặc mã số cho từng địa điểm.
• Cần đánh giá nguy cơ gây ô nhiễm hóa học và sinh học từ các hoạt động trước đó và từ vùng lân cận. Nếu xác định có thể xảy ra rủi ro, cần thực hiện biện pháp ngăn chặn và kiểm soát hoặc ngừng hoạt động sản xuất.
• Không sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP nếu vùng sản xuất có nguy cơ ô nhiễm cao không thể khắc phục.
• Phân biệt hoặc cách ly nguy cơ ô nhiễm từ các khu sản xuất không áp dụng VietGAP lân cận. Cần xem xét khu vực sản xuất và các vùng lân cận về các khía cạnh sau: sự xâm nhập của động vật hoang dã và nuôi nhốt đến khu vực trồng trọt và nguồn nước; khu chăn nuôi tập trung; hệ thống xử lý chất thải gần khu vực sản xuất; bãi rác và khu vực chôn lấp rác thải; các hoạt động công nghiệp; nhà máy xử lý chất thải.

Đất trồng

• Để trồng cây sầu riêng cần đất có tầng canh tác sâu, ít sét, thoát nước tốt, không ngập úng, và độ pH đất từ 5,5-6,5.

Kỹ thuật trồng sầu riêng chuẩn VietGap

• Thu thập mẫu đất theo phương pháp  hiện hành (5 ha/mẫu) do những người được đào tạo và có chứng chỉ lấy mẫu thực hiện. Mẫu được gửi phân tích và đánh giá về hàm lượng kim loại nặng so với mức tối đa theo QCVN 03-MT: 2015/BTNMT.
• Nếu kết quả phân tích đất vùng sản xuất cho thấy vượt quá mức ô nhiễm cho phép, cần tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp để giảm thiểu rủi ro.
•  Xây dựng mô hình vườn trồng**

Vườn trồng

Thiết kế lô, liếp trồng

• Vùng ĐBSCL nên đào mương lên liếp để tăng độ dày tầng canh tác, chứa nước để tưới cây, thoát nước và cung cấp nước cho vườn khi cần. Kích thước của mương thay đổi tùy vào điều kiện cụ thể từng nơi, thường mương liếp được thiết kế như sau:

           *Mương rộng 1,5-2 m, sâu 1-1,2 m

           *Liếp rộng 5-6 m (trồng hàng đơn) hoặc liếp rộng 7-8 m (trồng hàng đôi).

• Vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên cần chọn vị trí có nguồn nước suối hoặc nước ngầm để tưới cây sầu riêng vào mùa khô. Vùng đất cao cần nâng mô thấp, đường kính mô từ 70-80 cm, cao 30-40 cm và cũng chuẩn bị bón lót cho hố đất. Hố trồng cần được chuẩn bị trước từ 2-4 tuần.

Bờ bao và cống bọng

• Cống nên được đặt ở bờ bao, đối diện với nguồn nước chính để dễ dàng lấy nước vào hoặc thoát nước ra. Chọn cống có đường kính lớn để đảm bảo lấy đủ nước trong thời gian thủy triều lên cao.
• Để nước trong mương lưu thông tốt, nên lắp đặt 2 cống riêng biệt cho nước vào và nước ra.
• Có thể sử dụng nắp cống treo để lắp đầu miệng, với 1 nắp ở phía trong và 1 nắp ở phía ngoài bờ bao. Khi thủy triều lên, nắp cống sẽ tự mở để nước vào vườn, còn khi thủy triều xuống, nắp sẽ tự đóng để giữ nước trong vườn.

Trồng cây chắn gió

chiều cao phù hợp, chắc chắn, khó bị đổ để trồng xung quanh vườn, cũng như đường phân lô để chắn gió cho cây sầu riêng. Đối với các cây dừa, cao su,… sẽ dễ bị sâu bệnh hại tấn công vì thế không nên chọn chúng làm cây chắn gió.

Mật độ trồng

Khoảng cách trồng cây thường từ 6×6 m đến 8×8 m ở khu vực ĐBSCL và từ 10×10 m ở miền Đông Nam Bộ, tùy thuộc vào đặc điểm của vùng đất. Khi áp dụng mật độ cao (156 cây/ha hoặc cao hơn), cần thực hiện kỹ thuật hạ thấp chiều cao, tỉa cành để thu hẹp tán cây. Điều này giúp giữ cho vườn cây thông thoáng, hạn chế sự phát triển của sâu bệnh, và tạo điều kiện cho cây phát triển với năng suất và chất lượng quả tốt.

Giống cây trồng

Một số giống cây sầu riêng được biết đến với năng suất cao và chất lượng quả đồng đều phổ biến tại Việt Nam hiện nay như giống DONA (Monthong), giống Ri6, giống Cơm vàng sữa hạt lép Chín Hóa. Khi lựa chọn giống cây sầu riêng, cần chú ý những điểm sau:

Nhân giống

Không nên trồng sầu riêng bằng hạt, thay vào đó, lựa chọn cây được nhân giống vô tính (bằng cách ghép mắt hoặc cành) từ cây đầu dòng và vườn cây có uy tín.

Tiêu chuẩn giống cây tốt

• Gốc ghép phải thẳng, đường kính 1,0-1,5 cm, và bộ rễ phát triển tốt.
• Thân, cành, lá: thân thẳng và vững chắc, có ít nhất 3 cành cấp 1. Lá phải xanh tốt, có hình dạng và kích thước đặc trưng của giống. Chiều cao cây giống từ 80cm trở lên.
• Độ thuần, tuổi xuất vườn: Cây sản xuất phải đúng với giống được ghi trên nhãn hiệu, và không nhiễm bệnh hay sâu bệnh hại.(Theo Tiêu chuẩn ngành cây giống sầu riêng 10 TCN 477-2001).

Lựa chọn giống cây trồng

• Chọn giống cây có nguồn gốc, được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam hoặc là giống địa phương đã được trồng lâu năm.
• Sử dụng giống từ cây và vườn cây được Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn công nhận.
• Chọn giống cây có khả năng chống sâu bệnh và sử dụng cây giống khỏe, không bị nhiễm bệnh.
• Ưu tiên chọn giống chất lượng cao được thị trường ưa chuộng và đáp ứng nhu cầu nội địa cũng như xuất khẩu.

Yêu cầu về nguồn gốc cây giống

• Cây giống phải được sản xuất từ cơ sở có uy tín và có nhãn mác rõ ràng.
•  Khi mua cây giống, cần có hồ sơ ghi rõ thông tin về tổ chức, cá nhân cung cấp, thời gian, số lượng, loại cây giống, phương pháp xử lý giống và gốc ghép.
•  Đối với việc tự sản xuất cây giống, cần mô tả chi tiết phương pháp nhân giống và xử lý cây giống.

Chúc bà con có vụ mùa bội thu!

Nguồn: Mekosilt tổng hợp